Opkoopbescherming wordt ingeperkt

De minister heeft naar aanleiding van de evaluatie van de opkoopbescherming op 16 oktober haar plannen bekendgemaakt voor aanpassing daarvan. De conclusie van de evaluatie is dat de opkoopbescherming onder de huidige marktomstandigheden niet langer een effectief middel is om de kansen van koopstarters te vergroten. Voor de aanpak van malafide verhuur zijn inmiddels gerichtere instrumenten beschikbaar, zoals de Wet goed verhuurderschap.

De minister kondigt daarom twee wijzigingen aan:

1. Het doel van de opkoopbescherming wordt aangescherpt. Het bevorderen van de kansen van koopstarters en het tegengaan van malafide verhuur verdwijnen als doel. De opkoopbescherming moet voortaan uitsluitend zijn gericht op het tegengaan van druk op de leefbaarheid door een evenwichtige samenstelling van de woningvoorraad.

2. De toepassingsmogelijkheden worden ingeperkt. Gemeenten zullen de inzet alleen nog op leefbaarheid kunnen baseren, moeten deze per wijk of gebied onderbouwen en krijgen mogelijk te maken met een maximale prijsgrens. De minister verkent daarvoor aansluiting bij de gemiddelde WOZ-waarde van woningen in de betreffende gemeente.

De inperking van de opkoopbescherming is een stap in de goede richting. De evaluatie laat namelijk niet alleen zien dat de relevantie van de opkoopbescherming is afgenomen, maar is ook kritisch over de proportionaliteit en de onderbouwing ervan. Bij veel gemeenten ontbreekt een goede onderbouwing van de gehanteerde prijsgrens en van de noodzaak en geschiktheid van het instrument in een specifiek gebied.

Tegelijkertijd is het de vraag of deze wijzigingen volstaan. De evaluatie constateert namelijk ook dat het aantal investeerdersaankopen afneemt, huurwoningen worden uitgepond en dat dit een negatief effect heeft op het beschikbare huuraanbod. Daarbij wordt uitdrukkelijk gewezen op woningzoekenden die niet kunnen kopen en juist afhankelijk zijn van de particuliere huurmarkt. Als de noodzaak van de opkoopbescherming afneemt en het aanbod van private huurwoningen tegelijkertijd onder druk staat, is alleen een gerichtere toepassing dan voldoende?

Voor professionele verhuurders bieden de wijzigingen mogelijk meer ruimte, met name doordat een brede toepassing van het instrument moeilijker wordt.

Het wetsvoorstel moet eind dit jaar in internetconsultatie gaan.