Slimme en hybride warmtepompen vanaf 2029 de nieuwe standaard

De overheid wil dat huizen en gebouwen voor het verwarmen ervan duurzame energie gebruiken met als doel ‘aardgasvrij wonen’ in 2050. Een manier om dat te doen is het aanleggen van collectieve warmtenetten (stadsverwarming) die hele wijken van warmte voorzien. Dat is niet overal mogelijk. Daarom is in het coalitieakkoord afgesproken dat op plekken waar een warmtenet niet de meest geschikte oplossing is, vanaf 2029 bij vervanging van een cv-ketel in veel gevallen een slimme, hybride warmtepomp de nieuwe standaard wordt. Met deze maatregel, die opgenomen zal worden in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), wil het kabinet bijdragen aan een lager gasverbruik, lagere energiekosten en de verdere verduurzaming van Nederlandse woningen en voldoen aan de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD). De plannen moeten nog door de Tweede en Eerste Kamer worden goedgekeurd.

Wat verandert er vanaf 2029?

Als alle plannen van het kabinet (ongewijzigd) doorgaan, dan wordt de combinatie van een slimme hybride warmtepomp met een cv-ketel de nieuwe norm wanneer de bestaande cv-ketel het einde van zijn levensduur bereikt en aan vervanging toe is. De warmtepomp werkt samen met een cv-ketel en zorgt ervoor dat het aardgasverbruik aanzienlijk kan worden verminderd, zonder dat een woning direct volledig van het gas af hoeft.

Afhankelijk van de woning en de technische mogelijkheden kan ook een volledig elektrische warmtepomp een passende oplossing zijn. Deze verwarmt de woning zonder cv-ketel en kan ook het warme tapwater verzorgen. Daarmee is het mogelijk om de woning volledig van het aardgas af te halen.

Waarom kiest het kabinet voor hybride warmtepompen?

Voor een groot deel van de woningen en gebouwen is een (hybride) warmtepomp nu al de meest efficiënte manier om te verduurzamen. Een hybride warmtepomp werkt samen met een cv-ketel en kan het aardgasverbruik voor verwarming gemiddeld met circa 65% verminderen. Dit kan leiden tot een lagere energierekening en een vermindering van de CO2-uitstoot van de woning met ruim 30%.

De norm vormt bovendien een tussenstap naar aardgasvrij wonen in 2050. Dit geeft vastgoedeigenaren de gelegenheid om hun woningen stapsgewijs verder te verduurzamen, bijvoorbeeld door isolatie te verbeteren. Op termijn kan zo de overstap naar volledig aardgasvrij wonen worden gemaakt.

Wat is een slimme warmtepomp?

Vanaf 2029 moeten nieuw geïnstalleerde hybride warmtepompen ook slim kunnen functioneren. Slimme warmtepompen kunnen hun werking afstemmen op momenten waarop het elektriciteitsnet minder wordt belast of de stroomprijzen lager zijn. Dit kan bijdragen aan een efficiënter energieverbruik en lagere energiekosten.

Aan welke technische eisen een slimme warmtepomp moet voldoen, is vastgelegd in de Nederlandse Technische Afspraak (NTA) 8171.

Voor welke woningen gelden uitzonderingen?

Voor bepaalde woningen en gebouwen wordt voorzien dat de toepassing van de norm voor hybride warmtepompen niet wenselijk is of per 2029 niet haalbaar. Het kabinet werkt voor deze situaties aan uitzonderingen. Het gaat onder meer om:

• woningen die op korte termijn worden aangesloten op een warmtenet;
• appartementsgebouwen. Het plaatsen van een (hybride) warmtepomp is hier niet altijd mogelijk door beperkte ruimte, mogelijke geluidsoverlast of een minder gunstige verhouding tussen de investering en het energieverbruik;
• monumenten. Voor aanpassingen aan beschermde monumenten kan een vergunning nodig zijn. Wanneer deze vergunning niet wordt verleend, kan het plaatsen van een warmtepomp niet mogelijk zijn. 

De precieze voorwaarden en uitzonderingen worden de komende jaren verder uitgewerkt. Niet ieder appartement of monument is daarmee automatisch vrijgesteld.

Kosten en subsidie

De aanschaf en installatie van een hybride warmtepomp brengen hogere kosten met zich mee dan de vervanging door een traditionele cv-ketel. De totale kosten bedragen indicatief circa €8000 voor een hybride warmtepomp, inclusief installatie, tegenover circa €2000 voor een nieuwe cv-ketel. De werkelijke kosten zijn afhankelijk van het type installatie en de situatie in het gebouw.

Via verschillende subsidieregelingen is financiële ondersteuning mogelijk bij de aanschaf van een warmtepomp. Zakelijke gebruikers die een gebouw zelf gebruiken, kunnen onder voorwaarden in aanmerking komen voor de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE). Voor particuliere en zakelijke verhuurders kan de Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH) mogelijkheden bieden. De toepasselijke voorwaarden en subsidiebedragen verschillen per regeling.

Is een hybride warmtepomp in 2026 al verplicht?

Nee. Het is de bedoeling dat de aangekondigde norm in 2029 wordt ingevoerd; de inhoud ervan zal de komende jaren verder worden uitgewerkt. Op basis van deze aangekondigde maatregel geldt in 2026 nog geen algemene verplichting om bij vervanging van een cv-ketel een hybride warmtepomp te installeren.

Hoewel een hybride warmtepomp nu dus nog niet verplicht is, doen verhuurders er goed aan om ingeval van een storing of uitval van een bestaande cv-ketel de verschillende mogelijkheden voor vervanging en verduurzaming te onderzoeken, mede ook met het oog op de (positieve) effecten daarvan op het energielabel. Met het oog op de voorbereidingsduur van bouw- en herontwikkelingsprojecten is het advies aan project- en herontwikkelaars om voor te sorteren op de (te verwachten) nieuwe normen en daarmee bij de uitwerking van hun plannen alvast rekening te houden.