De Europese AI-verordening: wat werkgevers moeten weten

Steeds meer organisaties maken gebruik van kunstmatige intelligentie, bijvoorbeeld bij het aannemen en beoordelen van personeel. Toch zijn veel werkgevers nog niet goed op de hoogte van de juridische regels die op dit terrein in aantocht zijn. De Europese AI-verordening, die een uitgebreid juridisch kader biedt voor het gebruik van AI, is in augustus 2024 in werking getreden en wordt de komende jaren stapsgewijs van kracht. Voor werkgevers zullen de belangrijkste verplichtingen gaan gelden vanaf augustus 2027.

De verordening werkt met een risico gebaseerd systeem en maakt onderscheid tussen vier risicocategorieën: minimaal, beperkt, hoog en onaanvaardbaar. Hoe groter het risico voor fundamentele rechten, hoe zwaarder de regels. AI-toepassingen in de werkrelatie, zoals sollicitatiehulpmiddelen of beoordelingssoftware, vallen vrijwel altijd in de categorie hoog risico.

Kernpunten voor werkgevers

Hoewel de strengste eisen gelden voor ontwikkelaars van AI-systemen, moeten ook werkgevers als gebruikers aan specifieke normen voldoen. Zo moeten werkgevers AI-systemen gebruiken volgens de handleiding van de aanbieder en dienen zij binnen de organisatie instructies over beperkingen en risico’s uit te vaardigen. Daarnaast worden werkgevers verplicht het gebruik van AI-systemen te monitoren om te kunnen ingrijpen bij onbedoelde effecten en moet het gebruik onder menselijk toezicht blijven. Ook moeten werkgevers kunnen aantonen dat het systeem zorgvuldig is ontwikkeld, dat de gebruikte data representatief zijn en dat discriminatie wordt voorkomen. Werknemers en sollicitanten over wie met behulp van een hoogrisico-systeem een besluit wordt genomen, hebben bovendien een recht op uitleg. Wie de regels overtreedt, loopt het risico op stevige sancties: boetes kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of drie procent van de wereldwijde omzet.

Werkgevers dienen zich verder te realiseren dat de invoering van AI-systemen op de werkvloer in veel gevallen zal zijn onderworpen aan advies of instemming van de ondernemingsraad, bijvoorbeeld waar het gaat om systemen die raken aan het aanstellings- of beoordelingsbeleid.

Kom op tijd in actie

Hoewel veel verplichtingen voor werkgevers pas in 2027 gaan gelden, is het verstandig nu al kritisch te kijken naar het gebruik van AI op de werkvloer. Wie AI zorgvuldig wil inzetten, moet niet alleen oog hebben voor technologie, maar ook voor juridische en ethische risico’s. Juist omdat AI vaak als objectief wordt gezien, kunnen fouten of vooroordelen ongemerkt invloed krijgen op belangrijke personeelsbesluiten. Organisaties die hun AI-systemen tijdig afstemmen op de nieuwe regels, bouwen aan een toekomstbestendig en verantwoord personeelsbeleid. Onze boodschap aan werkgevers is daarom: stel niet uit, maar bereid u tijdig voor.